De zelfstandigenwet: 7 dingen die zzp’ers moeten weten
Het kabinet werkt aan de Zelfstandigenwet, een nieuwe wet met regels voor zelfstandig werken. Het doel van het wetsvoorstel is om duidelijker te maken wanneer iemand echt zelfstandig ondernemer is en wanneer er sprake is van een dienstverband. Voor veel zzp’ers is dat belangrijk. Onzekerheid over regels rond zelfstandig werken zorgt al jaren voor vragen bij ondernemers en opdrachtgevers. In dit artikel leggen we uit wat de Zelfstandigenwet is, wat dit betekent voor zzp’ers en waarom inkomenszekerheid (bijvoorbeeld bij ziekte of arbeidsongeschiktheid) een rol speelt.
Wat is de Zelfstandigenwet?
De Zelfstandigenwet is een initiatiefwetsvoorstel van Kamerleden van VVD, D66, CDA en SGP. Het initiatief moet een duidelijker juridisch kader creëren voor zelfstandig werken. Volgens de Memorie van Toelichting is de huidige situatie onduidelijk omdat:
- wetgeving niet goed aansluit op de groei van zelfstandig ondernemerschap
- rechters vaak achteraf moeten bepalen of iemand werknemer is
- opdrachtgevers onzeker zijn over het inhuren van zzp’ers.
De Zelfstandigenwet probeert daarom duidelijke criteria voor zelfstandig ondernemerschap in de wet vast te leggen.
Waarom komt er een nieuwe wet voor zzp’ers?
De arbeidsmarkt is de afgelopen jaren sterk veranderd. Steeds meer mensen kiezen bewust voor zelfstandig ondernemerschap vanwege de flexibiliteit en de vrijheid in hun werk. Maar onze wetgeving is vooral gebaseerd op een traditionele arbeidsmarkt met werknemers en werkgevers. Daardoor hebben opdrachtgevers én zzp’ers te maken met juridische onzekerheid. Want de regels voor handhaving zijn onduidelijk en er zijn verschillen in de interpretatie van de regels.
Het vervelende gevolg is dat opdrachtgevers geen zzp’ers meer durven in te huren. Terwijl dat voor heel veel tijdelijke opdrachten juist ideaal zou zijn. Dat kan beter volgens de initiatiefnemers van de Zelfstandigenwet. Zij vinden dat de overheid zou moeten zorgen voor meer rechtszekerheid voor zowel zzp’ers als opdrachtgevers.
Hoe bepaalt de Zelfstandigenwet of je zelfstandig bent?
De kern van het wetsvoorstel is een nieuw toetsingskader, bestaande uit de zelfstandigentoets en de werkrelatietoets. Samen moeten deze bepalen of iemand daadwerkelijk als zelfstandige werkt. De zelfstandigentoets kijkt naar de persoon van de ondernemer. Er wordt onder andere gekeken naar kenmerken zoals:
- werken voor eigen rekening en risico
- optreden als ondernemer in het economisch verkeer
- het voeren van een eigen administratie
- verantwoordelijkheid nemen voor ondernemersrisico’s.
Het doel van deze toets is om te bepalen of iemand daadwerkelijk ondernemer is en niet alleen formeel zzp’er. Naast ondernemerschap kijkt de wet ook naar de relatie tussen zzp’er en opdrachtgever. Belangrijke elementen daarbij zijn:
- de vrijheid in het uitvoeren van het werk
- de ruimte om het werk zelf te organiseren
- geen hiërarchische aansturing zoals bij werknemers.
Als een werkrelatie te veel kenmerken van een dienstverband heeft, kan alsnog worden vastgesteld dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Bij twijfel kunnen zelfstandigen en opdrachtgevers aan de Commissie Beoordeling Toetsingskader Zelfstandigenwet vragen om een oordeel over hun werkrelatie.
7 dingen die zzp’ers moeten weten over de Zelfstandigenwet
1. De wet moet duidelijk maken wanneer je echt zelfstandig bent. Het wetsvoorstel introduceert duidelijke criteria om te bepalen of iemand ondernemer of werknemer is.
2. Ondernemerschap wordt expliciet getoetst. De zelfstandigentoets kijkt naar kenmerken zoals werken voor eigen rekening en risico en optreden als ondernemer.
3. De relatie met de opdrachtgever blijft belangrijk. Ook als je ondernemer bent, kan een werkrelatie alsnog op een dienstverband lijken.
4. Er komt mogelijk een commissie voor voorafgaande beoordeling. Zzp’ers en opdrachtgevers kunnen een oordeel vragen over hun werkrelatie.
5. De wet wil ondernemersvrijheid beschermen. De initiatiefnemers erkennen dat veel mensen bewust kiezen voor zelfstandig ondernemerschap.
6. Eigen verantwoordelijkheid voor inkomenszekerheid blijft belangrijk. Zelfstandigen moeten zelf nadenken over risico’s zoals ziekte en arbeidsongeschiktheid.
7. De wet is nog niet definitief. De Zelfstandigenwet is nog een wetsvoorstel en kan nog veranderen tijdens het wetgevingsproces.
Wat betekent de Zelfstandigenwet voor arbeidsongeschiktheid van zzp’ers?
Volgens de Memorie van Toelichting hoort bij zelfstandig ondernemerschap dat ondernemers zelf verantwoordelijkheid nemen voor inkomensrisico’s. Dat betekent dat je als zzp’er iets moet regelen voor als je ziek wordt of arbeidsongeschikt. Ook wordt verwacht dat je nadenkt over je pensioen. De wet bepaalt niet hoe zelfstandigen dit moeten regelen, maar benadrukt dat het onderdeel is van ondernemerschap.
Zelfstandigenwet, een AOV en SamSamkring: wat verandert er?
De Zelfstandigenwet gaat vooral over de vraag wanneer iemand als zelfstandige werkt. De wet bepaalt niet welke oplossing een ondernemer moet kiezen voor inkomenszekerheid bij ziekte en arbeidsongeschiktheid.
AOV
Een AOV kan inkomen bieden bij langdurige arbeidsongeschiktheid. Veel verzekeringen kennen echter voorwaarden, medische acceptatie, uitsluitingen en hoge premies.
Collectieve vangnetten zoals SamSamkring
Sommige zelfstandigen organiseren hun vangnet samen met andere ondernemers zoals via een schenkkring of broodfonds. Bij SamSamkring ondersteunen zelfstandigen elkaar wanneer iemand tijdelijk niet kan werken door ziekte. Deelnemers vormen een kring waarin zij elkaar financieel helpen bij arbeidsongeschiktheid. De voordelen van SamSamkring zijn onder meer:
- geen medische keuring
- een dekking tot € 6000,- netto
- ondersteuning door een professionele arbodienst
- lage kosten: check hier je kosten
Veel ondernemers kiezen in de praktijk voor een combinatie van oplossingen, zodat zij hun risico’s beter spreiden. Mocht de verplichte AOV ingevoerd worden, dan is zo’n combinatie ook een goede optie.
